✍️ सीताराम अधिकारी

यात्रा कहिलेकाहीँ केवल एउटा ठाउँमा पुग्नु मात्र हुँदैन। यात्रा नयाँ भूगोल चिन्ने, प्रकृतिसँग संवाद गर्ने, स्थानीय संस्कृतिलाई अनुभूति गर्ने र आफ्नै मनसँग केही क्षण भेट्ने अवसर पनि हो। धादिङको बेनीघाट रोराङ गाउँपालिका–१ मा अवस्थित ब्रोम्दिङ डाँडाको यात्रा यस्तै अनुभूति दिलाउन सक्ने एउटा सुन्दर सम्भावना हो।

महाभारत पर्वत शृङ्खलाको काखमा रहेको ब्रोम्दिङ डाँडा प्रकृतिले सजाएको एउटा मनोरम भ्यू–प्वाइन्ट मात्र होइन, भविष्यमा धार्मिक, सांस्कृतिक र आध्यात्मिक पर्यटनको महत्वपूर्ण केन्द्र बन्न सक्ने गन्तव्य पनि हो। समुद्री सतहबाट करिब १ हजार ८ सयदेखि २ हजार १ सय मिटरको उचाइमा फैलिएको यस क्षेत्रबाट हिमाल, पहाड र दक्षिणतर्फ फैलिएको विशाल भूगोलको दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ।

चारैतिर हरियाली वन, स्वच्छ हावा, शान्त वातावरण र प्रकृतिको अनुपम दृश्य। भीडभाड र कोलाहलबाट केही समय टाढा भएर प्रकृतिसँग रमाउन चाहनेहरूका लागि ब्रोम्दिङ एउटा नयाँ गन्तव्य बन्न सक्छ।

तर, ब्रोम्दिङको सम्भावना केवल प्राकृतिक दृश्यमा सीमित छैन। यही डाँडामा निर्माणको अवधारणामा रहेको बुद्धपार्कले यस क्षेत्रलाई प्रकृति र अध्यात्मको सुन्दर संगमस्थलका रूपमा स्थापित गर्ने सम्भावना बोकेको छ।

यात्रा सुरु हुन्छ, पृथ्वी राजमार्गबाट

काठमाडौं वा धादिङबेँसीबाट यात्रा गर्ने पर्यटकका लागि बेनीघाट क्षेत्र ब्रोम्दिङ यात्राको एउटा प्रमुख प्रवेशद्वार बन्न सक्छ। पृथ्वी राजमार्ग हुँदै यात्रा गर्दा त्रिशूली नदीको किनारसँगैको यात्रा आफैँमा रमाइलो अनुभव बन्न सक्छ।

सडक यात्रामा पहाडका फेदी, नदी किनार, ग्रामीण बस्ती र बदलिँदै जाने भूगोल हेर्दै अगाडि बढ्दा यात्रा क्रमशः प्रकृतिको नजिक पुग्दै गएको अनुभूति हुन्छ। बेनीघाट आसपासबाट स्थानीय मार्ग हुँदै ब्रोम्दिङतर्फको यात्रा अघि बढेपछि राजमार्गको व्यस्तता विस्तारै हराउँदै जान्छ र पहाडी गाउँको मौलिक जीवनशैली देखिन थाल्छ।

यात्राको क्रममा स्थानीय बस्ती, खेतीपाती, वनजंगल र पहाडी जीवनलाई नियाल्दै अघि बढ्नु ब्रोम्दिङ यात्राको अर्को आकर्षण बन्न सक्छ। यात्रा केवल गन्तव्यसम्म पुग्ने हतारमा सीमित नगरी बाटोमा भेटिने स्थानीय संस्कृति र प्राकृतिक दृश्यलाई पनि यात्राको हिस्सा बनाउन सकिन्छ।

ब्रोम्दिङ पुग्ने यात्रा आफैँमा एउटा अनुभव हो—राजमार्गको चहलपहलबाट सुरु भएको यात्रा क्रमशः शान्त पहाडी वातावरणमा प्रवेश गर्छ र अन्ततः प्रकृतिको काखमा पुगेर विश्राम लिन्छ।

बिहानको घामसँगै हिमाल हेर्ने ठाउँ

ब्रोम्दिङ डाँडाको प्रमुख आकर्षणमध्ये एक यसको दृश्यावलोकन हो। बिहान सबेरै मौसम खुलेको दिन यहाँबाट उत्तरतर्फ देखिने हिमशृङ्खलाले यात्रुलाई मोहित बनाउन सक्छ। उदाउँदै गरेको घामका किरणसँगै हिमालका चुचुराहरूमा पर्ने सुनौलो आभा प्रकृति प्रेमी र फोटोग्राफीमा रुचि राख्नेहरूका लागि विशेष अनुभव बन्न सक्छ।

दक्षिणतर्फको दृश्य पनि उत्तिकै आकर्षक छ। पहाडी भूभाग हुँदै टाढासम्म फैलिएको समथर क्षेत्रलाई एउटै स्थानबाट नियाल्न सकिने विशेषताले ब्रोम्दिङलाई उत्कृष्ट दृश्यावलोकन केन्द्रका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ।

यही कारण, ब्रोम्दिङमा पुगेर केही समय बस्ने, चिया वा स्थानीय पेयको स्वाद लिँदै सूर्योदय र सूर्यास्त हेर्ने तथा प्रकृतिको तस्बिर कैद गर्ने अनुभवलाई व्यवस्थित पर्यटन प्याकेजसँग जोड्न सकिन्छ।

प्रकृतिको काखमा बुद्धको शान्ति

ब्रोम्दिङको शान्त वातावरणमा बुद्धपार्क निर्माण गर्ने अवधारणा यस क्षेत्रको पर्यटन सम्भावनासँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। हरियाली वन र पहाडी शृङ्खलाको बीचमा शान्तिका प्रतीक भगवान बुद्धको प्रतिमा, ध्यानस्थल र पार्क निर्माण हुन सके ब्रोम्दिङले फरक पहिचान प्राप्त गर्न सक्छ।

बुद्धपार्क केवल एउटा मूर्ति राखिएको ठाउँ हुनु हुँदैन। यसलाई ध्यान, शान्ति, संस्कृति र प्रकृतिको अनुभव गर्ने खुला गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ।

बुद्धका करुणा, मैत्री, सहिष्णुता र अहिंसाका सन्देशलाई स्थानीय संस्कृति र प्राकृतिक वातावरणसँग जोड्न सकियो भने यहाँ आउने पर्यटकले मनोरञ्जनसँगै आत्मिक शान्तिको अनुभव पनि लिन सक्छन्।

कल्पना गरौँ—बिहानको कुहिरो विस्तारै हट्दैछ, वरिपरि हरियो जंगल छ, टाढा हिमाल मुस्कुराइरहेका छन् र बुद्धको शान्त प्रतिमाअगाडि पर्यटक केही क्षण मौन ध्यानमा बसेका छन्। यही दृश्यले ब्रोम्दिङलाई अन्य सामान्य पर्यटकीय गन्तव्यभन्दा फरक बनाउन सक्छ।

ब्रोम्दिङ पुग्दा के–के गर्ने ?

ब्रोम्दिङको यात्रालाई एकै दिनको ‘पुग्ने र फर्किने’ यात्रामा सीमित नराखी अनुभवमूलक बनाउन सकिन्छ।

पर्यटकले यहाँ पुगेर सबैभन्दा पहिले प्रकृतिको आनन्द लिन सक्छन्। मौसम खुलेको दिन दृश्यावलोकन, सूर्योदय वा सूर्यास्त हेर्ने, वन क्षेत्रमा पदयात्रा गर्ने र स्थानीय बस्तीको भ्रमण गर्ने अवसर लिन सकिन्छ।

बुद्धपार्क निर्माण र विकाससँगै यहाँ निम्न गतिविधिलाई व्यवस्थित गर्न सकिन्छ—

• प्रकृति अवलोकन र पदयात्रा

• सूर्योदय तथा सूर्यास्त अवलोकन

• हिमाल तथा पहाडी दृश्यावलोकन

• बुद्ध प्रतिमा र बुद्धपार्क अवलोकन

• ध्यान तथा योग शिविर

• स्थानीय तामाङ संस्कृति र जीवनशैलीको अनुभव

• फोटोग्राफी तथा भिडियो पर्यटन

• स्थानीय बस्ती भ्रमण

• सांस्कृतिक कार्यक्रमको अवलोकन

• होमस्टेमा बसाइ र स्थानीय खानाको स्वाद

यसरी ब्रोम्दिङलाई केवल ‘हेरेर फर्किने’ ठाउँ होइन, बस्ने, अनुभव गर्ने र सम्झना लिएर फर्किने गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ।

बाटोमा भेटिने गाउँ र संस्कृति

ब्रोम्दिङ क्षेत्र बेनीघाट रोराङ गाउँपालिका, मकवानपुरको कैलाश र राक्सिराङ क्षेत्रसँग जोडिएको भूगोलमा पर्दछ। आसपासका गाउँबस्तीमा तामाङ समुदायको उल्लेख्य बसोबास रहेको छ।

यात्राको क्रममा स्थानीय समुदायको जीवनशैली, घर–बस्ती, भाषा, संस्कृति र परम्परालाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पनि पर्यटनको महत्वपूर्ण पक्ष बन्न सक्छ। ब्रोम्दिङ यात्रा केवल प्राकृतिक दृश्य हेर्ने यात्रा मात्र नभई स्थानीय समुदायसँग जोडिने अवसर पनि बन्न सक्छ।

जरुङ, सुन्दरनागी, लवाङ, सिमटारलगायत आसपासका गाउँबस्तीलाई पर्यटनसँग जोड्न सकिएमा पर्यटकले गाउँको मौलिक जीवन अनुभव गर्न सक्नेछन्।

गाउँमा साँझ बिताउने, स्थानीयसँग बसेर उनीहरूका कथा सुन्ने, सांस्कृतिक परम्पराबारे जान्ने र बिहान गाउँको स्वच्छ हावामा उठ्ने अनुभव सहरको होटलमा बस्नुभन्दा फरक र स्मरणीय हुन सक्छ।

ब्रोम्दिङ पुग्दा के खाने ?

कुनै पनि यात्राको सम्झना केवल तस्बिरमा मात्र सीमित हुँदैन। यात्रामा चाखिएको स्थानीय खानाले पनि लामो समयसम्म गन्तव्यको सम्झना दिलाइरहन्छ।

ब्रोम्दिङ र आसपासका गाउँमा पर्यटनसँगै स्थानीय खानपानलाई व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ। स्थानीय उत्पादनबाट तयार गरिएका खानालाई प्राथमिकता दिँदा पर्यटकले नयाँ स्वाद पाउनेछन् भने स्थानीय किसान र समुदायलाई पनि प्रत्यक्ष लाभ पुग्नेछ।

होमस्टे र स्थानीय पर्यटन केन्द्रहरूमा उपलब्धता र स्थानीय परम्पराअनुसार ढिँडो, स्थानीय कोदो वा फापरजन्य परिकार, सागसब्जी, गुन्द्रुक, अचार, स्थानीय दाल तथा मौसमी कृषि उत्पादन पर्यटकका लागि आकर्षक खानाका रूपमा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ।

तामाङ समुदायको मौलिक खानपान र स्थानीय परिकारलाई पनि पर्यटनसँग जोड्न सकिन्छ। तर, यहाँको पर्यटनको पहिचान बाहिरबाट ल्याइएका खानामा होइन, गाउँकै भान्साबाट निस्कने स्वादमा खोजिनुपर्छ।

ब्रोम्दिङ पुग्ने पर्यटकले एउटा अनुभव लिन सकून्—प्रकृति हेर्ने, स्थानीय संस्कृतिसँग रमाउने र गाउँकै भान्सामा तयार भएको खानाको स्वाद चाख्ने।

होमस्टे : पर्यटनको असली स्वाद

ब्रोम्दिङ क्षेत्रमा पर्यटन विकासको सबैभन्दा उपयुक्त आधारमध्ये एक सामुदायिक होमस्टे हुन सक्छ। ठूला होटल निर्माण गर्नु मात्र पर्यटन विकास होइन। स्थानीय घर, संस्कृति, खानपान र आतिथ्यलाई पर्यटकसँग जोड्नु नै ग्रामीण पर्यटनको वास्तविक सुन्दरता हो।

ब्रोम्दिङ, जरुङ, सुन्दरनागी, लवाङ र सिमटारलगायतका गाउँमा व्यवस्थित होमस्टे सञ्चालन गर्न सकिएमा पर्यटकको बसाइँ अवधि लम्बिन सक्छ।

ब्रुमदिङकाे आर्थिक सामाजिक र साँस्कृतिक तथा पर्यटन  विकासका लागि स्थानीय सरकारले लगानी गरिरहेकाे आगामी दिनमा पनि गर्ने बेनिघाट राेराङ गाउँ पालिका अध्यक्ष कृष्णबहादुर थपलिया “विवेक” ले बताउनुभयाे ।

होमस्टेमा बसेका पाहुनालाई स्थानीय खाना, सांस्कृतिक कार्यक्रम, गाउँ भ्रमण, पदयात्रा र स्थानीय उत्पादनको अनुभवसँग जोड्न सकिन्छ।

यसले एउटा परिवारको आम्दानी मात्र बढाउँदैन। कृषि उत्पादन, कुखुरापालन, तरकारी, स्थानीय हस्तकला, यातायात र सांस्कृतिक कार्यक्रमसँग जोडिएका धेरै मानिसले लाभ पाउन सक्छन्।

विशेषगरी महिलाहरूका लागि होमस्टे, स्थानीय खानाको व्यवस्थापन, हस्तकला र सांस्कृतिक प्रस्तुतिमार्फत आर्थिक रूपमा सक्रिय हुने अवसर सिर्जना हुन सक्छ।

पर्यटनले बदल्न सक्छ गाउँको भविष्य

ब्रोम्दिङमा बुद्धपार्क निर्माण र पर्यटन पूर्वाधार विकासले स्थानीय अर्थतन्त्रमा नयाँ सम्भावना सिर्जना गर्न सक्छ।

पर्यटक आए भने स्थानीय उत्पादनको बजार बढ्छ। स्थानीय युवाले गाइड बन्न सक्छन्। महिलाहरूले होमस्टे र खानपान व्यवसाय सञ्चालन गर्न सक्छन्। स्थानीय कला, हस्तकला र संस्कृतिले नयाँ बजार पाउन सक्छ।

यसरी एउटा बुद्धपार्क केवल धार्मिक संरचना मात्र हुँदैन। यसले गाउँको अर्थतन्त्र, संस्कृति र सामाजिक जीवनलाई समेत चलायमान बनाउन सक्छ।

पर्यटन विकासको मुख्य सिद्धान्त पनि यही हुनुपर्छ—पर्यटक आएर तस्बिर खिचेर फर्किने मात्र होइन, उनीहरूले खर्च गरेको रकम स्थानीय समुदायको घरदैलोसम्म पुग्नुपर्छ।

ब्रोम्दिङलाई कसरी बनाउने आकर्षक गन्तव्य ?

ब्रोम्दिङको प्राकृतिक सम्भावनालाई दीर्घकालीन पर्यटनसँग जोड्न योजनाबद्ध विकास आवश्यक छ। बुद्धपार्कसँगै सुरक्षित पहुँच मार्ग, व्यवस्थित पदमार्ग, संकेत बोर्ड, दृश्यावलोकन स्थल, विश्रामस्थल, खानेपानी, शौचालय र फोहोर व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।

पर्यटकलाई गन्तव्यसम्म मात्र होइन, यात्राको सुरुवातदेखि गन्तव्यसम्मको अनुभव राम्रो बनाउनुपर्छ। बाटोमा कहाँ रोकिने, कहाँ स्थानीय खाना पाइन्छ, कुन स्थानबाट हिमाल राम्रो देखिन्छ, कुन गाउँमा होमस्टे उपलब्ध छ भन्ने जानकारी सहज रूपमा उपलब्ध हुनुपर्छ।

ब्रोम्दिङको पर्यटन प्रचारमा डिजिटल माध्यमको प्रभावकारी प्रयोग पनि आवश्यक छ। सुन्दर तस्बिर, भिडियो, स्थानीय संस्कृतिका कथा र पर्यटकका अनुभवलाई सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रचार गर्न सकिन्छ।

हरेक वर्ष आयोजना हुने पर्यटन महोत्सवलाई पनि मनोरञ्जनमा मात्र सीमित नराखी स्थानीय उत्पादन, संस्कृति, बुद्ध दर्शन, पदयात्रा र पर्यटन प्याकेजसँग जोड्न सकिन्छ।

प्रकृति, बुद्ध र समुदायको साझा यात्रा

ब्रोम्दिङ डाँडा केवल एउटा डाँडा होइन। यो एउटा सम्भावना हो—प्रकृतिलाई जोगाउँदै विकास गर्ने, स्थानीय संस्कृतिलाई सम्मान गर्दै पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने र बुद्धको शान्तिको सन्देशसँग समुदायको भविष्य जोड्ने सम्भावना।

ब्रोम्दिङको हरियालीमा बुद्धपार्क निर्माण भएमा यो क्षेत्र शान्ति र आध्यात्मिकताको प्रतीक बन्न सक्छ। यहाँ आउने पर्यटकले हिमालको दृश्य हेर्न सक्छन्, वनको शीतल हावामा हिँड्न सक्छन्, स्थानीय गाउँको आतिथ्य अनुभव गर्न सक्छन् र बुद्धको सन्देशसँग केही क्षण आफूलाई जोड्न सक्छन्।

आज ब्रोम्दिङ सम्भावनाको प्रतीक्षामा छ। भोलि यही डाँडा धादिङको पहिचान बोकेको महत्वपूर्ण धार्मिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक पर्यटन केन्द्र बन्न सक्छ।

त्यसका लागि बुद्धपार्कलाई एउटा संरचनाका रूपमा मात्र होइन, प्रकृति–संस्कृति–आध्यात्म–समुदाय र अर्थतन्त्रलाई जोड्ने समग्र पर्यटन परियोजनाका रूपमा अगाडि बढाउनुपर्छ।

किनकि ब्रोम्दिङमा बुद्धपार्क निर्माण गर्नु केवल आजका लागि एउटा विकास आयोजना निर्माण गर्नु होइन—यो स्थानीय समुदायको पहिचान संरक्षण गर्ने, युवाका लागि अवसर सिर्जना गर्ने, महिलालाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउने र धादिङको पर्यटनको नयाँ अध्याय सुरु गर्ने अभियान पनि हो।

प्रकृतिको काखमा बसेर हिमाल हेर्ने, गाउँको स्वाद चाख्ने, स्थानीय संस्कृतिमा रमाउने र बुद्धको शान्तिमा केही क्षण आफूलाई भेट्ने चाहना छ भने—ब्रोम्दिङ तपाईंको अर्को यात्राको गन्तव्य बन्न सक्छ।